แคปซูลเบอร์ 000 ถึง 5 ต่างกันอย่างไร เลือกเบอร์ไหนให้ตรงกับสูตรของคุณ

คนที่เพิ่งเริ่มทำอาหารเสริมหรือสมุนไพรแคปซูลมักเจอคำถามเดียวกันตั้งแต่วันแรก คือ สูตรของเราควรใช้แคปซูลเบอร์อะไร เบอร์ 0 กับเบอร์ 00 ต่างกันแค่ไหน และถ้าเลือกผิดจะเกิดอะไรขึ้น บทความนี้อธิบายมาตรฐานขนาดแคปซูลแบบเข้าใจง่าย พร้อมตารางน้ำหนักผงที่บรรจุได้จริง เอาไปคำนวณสูตรได้ทันที

ระบบเบอร์แคปซูล อ่านยังไงให้ไม่งง

แคปซูลเจลาตินแข็งใช้ระบบเบอร์สากลที่ ตัวเลขยิ่งน้อย ยิ่งใหญ่ ไล่จากใหญ่สุดไปเล็กสุดคือ 000, 00, 0, 1, 2, 3, 4, 5 หลายคนสับสนเพราะคุ้นกับระบบที่เลขมากแปลว่าใหญ่ จำง่าย ๆ ว่าเบอร์ 000 คือเบอร์ยักษ์ ส่วนเบอร์ 5 คือเบอร์จิ๋วที่เล็กกว่าเมล็ดข้าวโพด

ในตลาดไทย เบอร์ที่ใช้กันมากที่สุดคือ เบอร์ 0 และ เบอร์ 00 เพราะบรรจุผงได้ประมาณ 400 ถึง 700 มิลลิกรัม ซึ่งพอดีกับปริมาณสารสำคัญต่อเม็ดของอาหารเสริมทั่วไป ส่วนเบอร์ 1 ถึง 3 ใช้กับสูตรที่ปริมาณสารน้อย หรือกลุ่มผู้สูงอายุและเด็กที่กลืนเม็ดใหญ่ลำบาก

ตารางขนาดและน้ำหนักผงที่บรรจุได้

ตัวเลขด้านล่างเป็นค่ามาตรฐานที่ผู้ผลิตแคปซูลใช้กันทั่วไป น้ำหนักผงคำนวณจากความจุคูณด้วยความหนาแน่นของวัตถุดิบ

เบอร์แคปซูล	00	0	1	2	3	4
ความยาวเมื่อประกบ (มม.)	23.3	21.2	19.0	17.5	15.5	13.9
เส้นผ่าศูนย์กลางฝา (มม.)	8.48	7.58	6.82	6.35	5.86	5.33
ความจุ (มล.)	0.95	0.68	0.50	0.37	0.30	0.21
ผงเบา 0.66 ก./มล. (มก.)	570	408	300	222	180	126
ผงกลาง 0.8 ก./มล. (มก.)	760	544	400	296	240	168
ผงหนัก 1.0 ก./มล. (มก.)	950	680	500	370	300	210
ผงหนักมาก 1.2 ก./มล. (มก.)	1,140	816	600	444	360	252

ตัวเลขทั้งหมดใช้สำหรับอ้างอิง น้ำหนักจริงขึ้นกับความละเอียด ความชื้น และการอัดแน่นของผงแต่ละสูตร

ความหนาแน่นของผงสำคัญกว่าที่คิด

แคปซูลบรรจุตาม ปริมาตร ไม่ใช่ตามน้ำหนัก ผงสองชนิดที่ใส่เต็มเบอร์ 0 เหมือนกัน อาจได้น้ำหนักต่างกันเกือบเท่าตัว ผงสมุนไพรบดละเอียดที่ฟูเบา เช่น ผงใบมะรุมหรือผงขมิ้นชัน มักมีความหนาแน่นราว 0.5 ถึง 0.7 กรัมต่อมิลลิลิตร ส่วนผงแร่ธาตุหรือสารสกัดที่ผ่านการอัดเม็ดมาแล้วอาจสูงถึง 1.0 ถึง 1.2

วิธีวัดง่าย ๆ ที่ทำเองได้ในห้องผลิต คือ ตวงผงลงกระบอกตวงแก้ว 100 มิลลิลิตร เคาะเบา ๆ ให้ยุบตัวตามธรรมชาติ แล้วชั่งน้ำหนัก จากนั้นเอาน้ำหนักหารด้วยปริมาตรที่อ่านได้ ก็จะได้ค่าความหนาแน่นโดยประมาณสำหรับคำนวณเบอร์แคปซูล

เลือกเบอร์ผิดแล้วเกิดอะไรขึ้น

• เบอร์ใหญ่เกินไป ผงไม่เต็มหลุม เหลือช่องอากาศด้านใน เขย่าแล้วผงเลื่อนไปมา น้ำหนักต่อเม็ดแกว่ง และแคปซูลอาจยุบตัวตอนกด
• เบอร์เล็กเกินไป ผงล้นออกมาตอนประกบฝา ทำให้ฝาปิดไม่สนิท มีผงติดตามขอบ และหลุดออกจากกันระหว่างขนส่ง
• เบอร์ใหญ่เกินความสบายของผู้บริโภค เบอร์ 000 และ 00 บางคนกลืนยาก โดยเฉพาะผู้สูงอายุ ทำให้ลูกค้าเลิกกินกลางคัน

ทางที่ปลอดภัยคือเลือกเบอร์ที่ผงเต็มพอดีหรือเต็มประมาณ 90 เปอร์เซ็นต์ของความจุ แล้วปรับปริมาณสารเสริมหรือสารช่วยไหลให้ลงตัว

เครื่องบรรจุกับแผ่นแม่พิมพ์ต้องตรงเบอร์

เรื่องที่มักถูกลืมคือ เครื่องบรรจุแคปซูลใช้ แผ่นแม่พิมพ์เฉพาะเบอร์ ไม่ใช่แผ่นเดียวใช้ได้ทุกเบอร์ ถ้าเปลี่ยนสูตรแล้วต้องเปลี่ยนเบอร์แคปซูล ต้องเปลี่ยนแผ่นแม่พิมพ์ตามด้วย ผู้ผลิตที่ทำหลายสูตรจึงมักสั่งแผ่นเผื่อไว้ตั้งแต่ตอนซื้อเครื่อง เพื่อไม่ต้องรอสั่งเพิ่มทีหลัง

ความแม่นยำของแผ่นแม่พิมพ์ก็มีผลโดยตรง ค่าประมาณ R0.05 มิลลิเมตรถือว่าอยู่ในเกณฑ์ที่ดี เพราะรูจะพอดีกับตัวแคปซูล ไม่หลวมจนแคปซูลเอียงตอนเรียง และไม่ฝืดจนดึงออกยาก

ทำไมเครื่องกึ่งอัตโนมัติถึงช่วยเรื่องความสม่ำเสมอ

ตอนอัดแคปซูลด้วยมือ ความสม่ำเสมอขึ้นกับแรงกดและความชำนาญของคนทำ ในขณะที่เครื่องกึ่งอัตโนมัติใช้แผ่นล็อกแนวนอนกดประกบพร้อมกันทั้งแผ่นด้วยแรงเท่ากันทุกเม็ด และมีเซ็นเซอร์สัมผัสคุมระยะกดไม่ให้เกิน ผลคือความคลาดเคลื่อนของน้ำหนักอยู่ในช่วงประมาณ W บวกลบ 5 เปอร์เซ็นต์ และแคปซูลสมบูรณ์ไม่ต่ำกว่า 99.8 เปอร์เซ็นต์

เช็กลิสต์ก่อนสั่งซื้อแคปซูลล็อตใหญ่

1. วัดความหนาแน่นของผงสูตรจริง ไม่ใช่เดาจากสูตรใกล้เคียง
2. คำนวณปริมาตรที่ต้องการจากปริมาณสารสำคัญต่อเม็ด บวกสารช่วยไหลและสารเจือจาง
3. เลือกเบอร์ที่ผงเต็มประมาณ 90 เปอร์เซ็นต์ของความจุ
4. ทดลองบรรจุจริงสัก 100 เม็ด ชั่งเทียบ แล้วค่อยสั่งล็อตใหญ่
5. ตรวจว่ามีแผ่นแม่พิมพ์ตรงเบอร์นั้นสำหรับเครื่องที่ใช้อยู่

สรุป

การเลือกเบอร์แคปซูลไม่ใช่แค่เรื่องขนาดที่กลืนสบาย แต่เป็นเรื่องของปริมาตร ความหนาแน่นของผง และความเข้ากันกับแผ่นแม่พิมพ์ของเครื่องบรรจุ วางแผนสามอย่างนี้ให้ตรงกันตั้งแต่ตอนออกแบบสูตร จะประหยัดทั้งเวลาและของเสียได้มาก

ดูเครื่องบรรจุแคปซูลกึ่งอัตโนมัติที่รองรับแคปซูลเบอร์ #000 ถึง #5 ได้ที่ เครื่องบรรจุแคปซูล TSP-187 / TSP-187B / TSP-400 / TSP-400B สอบถามเพิ่มเติม LINE @PYCM โทร 02-114-7416 ต่อ 2